06/11/2014

Thực vật không diệp lục mới cho thế giới ở Nghệ An

Exacum-zigomorpha-1
Một loài thực vật dị dưỡng cộng sinh nấm không diệp lục vừa được công bố mới cho thế giới phát hiện từ Việt Nam. Đây là kết quả của các đợt điều tra nghiên cứu thực vật ở Việt Nam do Hội Địa lý Hoa Kỳ tài trợ cho nhóm các nhà khoa học gồm Leonid Averyanov (Viện Thực vật Komarov, Nga), Nguyễn Sinh Khang (Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật) và Nguyễn Tiến Hiệp (Trung tâm bảo tồn thực vật Việt Nam).

Loài mới có tên khoa học là Exacum zygomorpha Aver. & K.S.Nguyen, thuộc họ Long đởm Gentianaceae. (Tên tiếng Việt chưa có)

Chúng là loài thực vật dị dưỡng cộng sinh nấm, không có diệp lục, cao chừng 5-8 cm. Thân rễ dưới đất phình lên dạng củ. Thân trên mặt đất có các nhánh, thẳng và mảnh, màu trắng. Lá dạng vảy, mọc đối. Hoa màu trắng, mở không hoàn toàn, đối xứng hai bên, khi mở hoàn toàn đường kính hoa có thể lên đến 2 cm, gồm các cánh hoa đối xứng hai bên, màu trắng. Hoa ra vào tháng 10-11.
Exacum-zigomorpha-2

Đặc điểm nổi bật của loài này để phân biệt với các loài khác cùng chi Exacum (rất giống Exacum paucisquamum) là thân trên mặt đất có nhánh, và hoa đối xứng hai bên, đây cũng là đặc điểm để đặt tên loài - định ngữ "zygomorpha" xuất phát từ "zygomorphic" có nghĩa là đối xứng hai bên.
Exacum-zigomorpha-3

Loài mới cho thế giới Exacum zygomorpha được phát hiện ở sườn đông của núi Phu Xai Lai Leng thuộc khu vực ranh giới quốc gia giữa Việt Nam và LàoNghệ An. Khu vực này thuộc địa bản của bản Thăm Hín, xã Nậm Càn, huyện Kỳ Sơn. Hiện chưa phát hiện thấy có ở các vùng khác.
Exacum-zigomorpha-4

Chúng phân bố dưới tán rừng ẩm nguyên sinh cây lá rộng và hỗn giao cây lá kim ở độ cao 2000-2300 m so với mặt biển, dọc các đường đỉnh của núi. Nơi chúng mọc là các hố đất giàu mùn trên đá cát hoặc đá phiến sét. 
Exacum-zigomorpha-7

Loài thực vật dị dưỡng này rất hiếm gặp và không phát hiện được nếu không vào mùa hoa. Hơn nữa kích thước chúng khá nhỏ nên thường bị bỏ qua trong các đợt khảo sát thực địa.

Công bố này vừa được đăng tải trên tạp chí Phytotaxa tập 183, số 2, trang 108-113 vào cuối tháng 10 năm 2014.
Exacum-zigomorpha-6

Phytotaxa 183 (2): 108–113
Checklist of mycoheterotrophic species of the genus Exacum (Gentianaceae) and new species, E. zigomorpha, from northern Vietnam
Leonid V. Averyanov - E–mail: av_leonid@mail.ru; Khang Sinh Nguyen - E–mail: khangnguyensinh@yahoo.com; nskhang@gmail.com; Hiep Tien Nguyen - E–mail: hiep.nguyen@cpcvn.org

Abstract. The paper provides a key for identification and a checklist of mycoheterotrophic species of the genus Exacum, representing a well-defined group of achlorophyllous members of Gentianaceae regarded sometimes in the limits of a separate genus Cotylanthera. One novel species,E. zygomorpha, discovered in northern Vietnam, is described and illustrated as new for science. Among other features the discovered species strikingly differs from its congeners in having distinctly zygomorphic flowers.

Small achlorophyllous herb with erect, slender, branched stem; leaves, opposite, scale–like; flowers hardly opening, white, asymmetric; calyx decussate, bisymmetric, 1–1.2 cm across; corolla of 4 petals, 1–1.2 cm long, zygomorphic; petals narrowly oblong, 2.5–3 mm wide, joined at the base; androecium slightly zygomorphic, one-side turned; anthers yellow, 4 × 1 mm long; ovary of 2 carpels, 1-locular, almost globular 1.5 mm in diam.; style thread-like, 8–8.5 mm long; stigma entire.

Exacum-zigomorpha-5

0 nhận xét:

Post a Comment

Cảm ơn bạn đã để lại ý kiến, giúp chúng tôi cung cấp thông tin đầy đủ hơn nữa!