24/11/2014

Loài thông mới phát hiện tại biên giới Việt – Lào

Trước đây, một loài thông 5 lá mọc ở khu Bảo tồn thiên nhiên Xuân Nha – Sơn La đã từng bị định loại nhầm là Thông trắng trung quốc (Pinus armandii) hoặc Thông trắng hải nam (Pinus fenzeliana)


Tuy nhiên gần đây các nhà thực vật Việt Nam, Nga và Lào đã thu thập thêm được mẫu vật của loài này ở tỉnh Hủa Phăn (Houaphan) – Lào, là khu vực giáp ranh với tỉnh Sơn La của Việt Nam. Đây chính là những bằng chứng khoa học để các nhà thực vật công bố loài mới cho thế giới với tên đầy đủ là Pinus cernua L. K. Phan ex Aver., K. S. Nguyen & T. H. Nguyen sp. nov. (Mẫu chuẩn: 12 November 2013, L. Averyanov et al. CPC 6992)


Cành và lá rủ xuống tạo lên vẻ đẹp đặc trưng riêng của loài
Chúng tôi tạm gọi là Thông 5 lá rủ vì đặc điểm những cành nhánh và lá kim dài rủ xuống, đây cũng là đặc trưng tạo nên vẻ đẹp riêng biệt của chúng. 
Thông 5 lá rủ Pinus cernua là loài cây gỗ lớn với chiều cao vút ngọn từ 20 đến 30 m, đôi khi cao đến 35 m. Đường kính thân từ 0,4 đến 0,8 m, hoặc lên đến 1 m. Chùm lá kim gồm 5 lá, dài từ 15 đến 20 cm. Nón cái hình trứng, đơn độc hoặc tập trung từ 2 đến 6 nón, khi trưởng thành có chiều cao 8-11 cm, đường kính 5-7 cm. 

Ảnh chụp một cây Thông 5 lá rủ ở biên giới Việt - Lào

Khu vực phân bố loài này đã từng được biết đến ở khu vực tỉnh Sơn La, tuy nhiên chúng lại phổ biến hơn ở tỉnh Hủa Phăn của Lào, khu vực núi Pha Luông, biên giới giáp với Sơn La của Việt Nam. Ngoài ra chúng cũng có thể tìm thấy tại Hải Nam của Trung Quốc.

Các đặc điểm sinh thái đã ghi nhận cho thấy Thông 5 lá rủ mọc ở các vách đá dựng đứng của rừng hỗn giao nơi có độ cao 1000 đến 1500m so với mặt biển. Chúng thường mọc chung với các loài thông khác như Pơ mu, Thông nàng, và Thông tre


Khu vực phân bố của Thông 5 lá rủ là những vách đá dựng đứng

Loài thông này tuy mới được phát hiện cho khoa học nhưng vùng phân bố của chúng rất hẹp, ước chừng dưới 80 km2. Thêm vào đó, vòng đời để tạo ra thế hệ mới của loài này ước tính khoảng 50 năm, và trong khoảng thời gian đó thì khoảng 25% quần thể có thể đã bị tiêu diệt. Ngoài ra các nguyên nhân về mất sinh cảnh sống cũng là mối đe doạ lớn đối với chúng. Chính vì vậy chúng được đề nghị tình trạng bảo tồn là Rất nguy cấp – CR (Critically Endangered) theo tiêu chuẩn quốc tế của IUCN.

Như vậy, với việc phát hiện ra loài mới này thì Việt Nam có khoảng hơn trên dưới 34 loài thông mọc tự nhiên. Trong đó có nhiều loài hiếm và nguy cơ tuyệt chủng cao, cần được bảo vệ như Bách vàng việt (Xanthocyparis vietnamensis) ở Hà Giang, Thông nước (Glyptostrobus pensilis) ở Đắc Lắc hay Thông đỏ (Taxus wallichiana).

Hiện nay bài báo công bố loài mới này đã được chấp nhận đăng bởi tạp chí Nordic Journal of Botany và chỉ còn chờ xếp số. Tuy nhiên, tên loài mới được xem là đã đăng kí và có thể xem bản “Early View” điện tử sẵn có trên trang web của tạp chí.

Gymnosperms of Laos

Leonid V. Averyanov, Tien Hiep Nguyen, Khang Nguyen Sinh, The Van Pham, Vichith Lamxay, Somchanh Bounphanmy, Shengvilai Lorphengsy, Loc Ke Phan, Soulivanh Lanorsavanh, Khamfa Chantthavongsa

The present review includes keys for identification and summary data on the nomenclature, morphology, ecology and distribution for all 33 species of gymnosperms hitherto recorded in the flora of Laos. They belong to 8 families and 15 genera. Important additions to these data were obtained during fieldwork in 2009–2013, when 58 localities containing 25 species from 14 genera and 8 families were explored and initially studied. Two species, Cycas laotica and Pinus cernua, are described as new species for science. Seven species, Cycas dolichophylla, C. inermis, C. macrocarpa, C. micholitzii, C. nongnoochiae, C. petraea and Taxus wallichiana, are found in Laos and represent new records for the flora of the country. Maps of the distribution and illustrations for the newly discovered gymnosperm species are provided. All observations, records and discoveries are based on reliable scientific literature and collected voucher herbarium specimens housed in main regional herbaria.



Phạm Văn Thế và Nguyễn Sinh Khang, Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. (theo Tuổi Trẻ)

0 nhận xét:

Post a Comment

Cảm ơn bạn đã để lại ý kiến, giúp chúng tôi cung cấp thông tin đầy đủ hơn nữa!