14/08/2014

"Cẩm cù vân nam" mới tìm thấy ở rừng tự nhiên

cam-cu-van-nam-Hoya-yuennanensis-1
Chùm hoa Cẩm cù vân nam Hoya yuennanensis trong tự nhiên nhìn trực diện. Ảnh Phạm Đoàn Quốc Vương.
(BiodiVn)-Các loài Cẩm cù rừng của Việt Nam luôn luôn là ẩn số thú vị không chỉ đối với các nhà khoa học mà còn đối với giới chơi Cẩm cù ở Việt Nam cũng như trên thế giới. Bằng chứng thiết thực nhất là gần đây đã có nhiều loài được mô tả mới cho khoa học phát hiện ở Việt Nam. Các ví dụ điển hình như Cẩm cù lộc Hoya lockii (Thừa Thiên Huế), Cẩm cù thừa thiên huế Hoya thuathienhuensis (TT Huế), Cẩm cù cuống dài Hoya longipedunculata (Quảng Nam), Cẩm cù sa pa Hoya sapaensis (Lào Cai) … và gần đây nhất là Cẩm cù hạnh Hoya hanhiae (Quảng Trị, Khánh Hoà). 
cam-cu-van-nam-Hoya-yuennanensis-2
Chùm hoa Cẩm cù vân nam Hoya yuennanensis trong tự nhiên nhìn từ mặt ngang. Ảnh Phạm Đoàn Quốc Vương.
Trong chuyến khảo sát đa dạng sinh học của tổ chức WAR tại VQG Bi Doup-Núi Bà vào tháng 6 năm 2014, tổ chức WAR đã ghi nhận một loài cẩm cù lạ do anh Phạm Đoàn Quốc Vương thu thập. Sau khi Biodivn nhận được hình ảnh do anh Vương cung cấp, chúng tôi đã liên hệ với Giáo sư Leonid V. Averyanov (Viện thực vật Komarov, Nga) và anh Phạm Văn Thế (Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vât, Việt Nam) thì nhận được kết quả đây là loài Cẩm cù vân nam.
Cẩm cù vân nam Hoya yuennanensis là loài đã được mô tả vào năm 1936 bởi Handel-Mazzetti. Trước đây phân bố của nó chỉ được biết đến tại vùng Vân Nam của Trung Quốc, thuộc làng Lota, Tse´kou và Loudre giáp với sông Mê Kông. Chúng đã từng được coi là loài đặc hữu hẹp của vùng này. Và đây là lần đầu tiên ghi nhận chúng phân bố ở khu vực ngoài Trung Quốc cũng như lần đầu tiên ghi nhận ở Việt Nam. Với sự phát hiện này đã nâng tổng số các loài Cẩm cù rừng của Việt Nam hiện được biết đến khoảng 27 loài.
cam-cu-van-nam-Hoya-yuennanensis-3
Nụ hoa với những đốm tím đậm, dày. Ảnh Phạm Đoàn Quốc Vương.
Cẩm cù vân nam Hoya yuennanensis là loài dây leo mọc từ đất hoặc ký sinh trên các cây gỗ lớn. Toàn thân có nhựa mủ trắng giống như bao loài cẩm cù khác cũng như các loài cây trong họ Trúc đào (Apocynaceae). Lá của chúng thuôn dạng elíp hẹp, mọc đối, có cuống dài trên dưới 1 cm. Kích thước lá dài khoảng 12 cm, rộng chừng 2,5 cm. Đầu lá nhọn dần, gốc lá thuôn hẹp dần đến cuống. Mép lá nguyên không có răng cưa, hơi uốn xuống, gân mặt trên lõm, mang 4 – 5 cặp gân phụ. Chùm hoa gần dạng tán, thường mang khoảng 8 hoa, cuống chùm hoa ngoài nách lá, dài đến 5 cm. Cuống hoa dài khoảng 3 cm, có lông thưa. Các cánh hoa bố trí thành hình ngôi sao phẳng hoặc hơi cong, màu trắng pha tím nhạt khi nở. Mặt ngoài của hoa (rõ khi nụ) và cuống hoa có những bớt tím dầy. Đường kính hoa gần 2 cm, mặt ngoài hoa nhẵn, mặt trong nhiều lông. Đỉnh thuỳ cánh hoa uốn cong về phía cuống. Corona trắng đục, thuỳ corona hình trứng, mép tròn hơi lõm, đầu nhọn. Hoa nở vào tháng 6 hàng năm.
Image-cam-cu-van-nam-Hoya-yuennanensis-3
Một lá điển hình của Cẩm cù vân nam. Ảnh Phạm Đoàn Quốc Vương.
Sinh cảnh tự nhiên của loài Cẩm cù duyên dáng này là những cánh rừng nguyên sinh cây lá rộng thường xanh mưa mùa nhiệt đới có độ cao khoảng 1600 m (so với mực nước biển) ở Lâm Đồng. Chúng là loài cây ưa ẩm, thường mọc bám trên những thân cây gỗ già. Vào mùa hoa, chúng khó có thể lẩn chốn bởi sự thu hút của những bông hoa sặc sỡ cũng nhưng mùi hương sô cô la quyến rũ.
Về mặt sinh thái và kiểu phát hoa của chúng tương đối giống với loài Cẩm cù ly Hoya lyi, một loài mới ghi nhận ở miền Bắc Việt Nam. Tuy nhiên chúng ta hoàn toàn có thể nhận ra bởi sự khác biệt về hình dạng, màu sắc của hoa cũng như kích thước của lá. 
Ngoài tên Cẩm cù vân nam, chúng còn được biết đến với tên đồng danh là Cẩm cù mê kông Hoya mekongensis được mô tả do sự nhầm lẫn về mặt hình thái vào năm 1995. 
cam-cu-van-nam-Hoya-yuennanensis-5
Chùm hoa Cẩm cù vân nam trong tự nhiên thường mang khoảng 8 hoa, với màu trắng pha lẫn tím nhạt. Ảnh Phạm Đoàn Quốc Vương.
Việc nhân giống gây trồng những loài Cẩm cù tương đối dễ, tuy có một vài khó khăn về việc thuần dưỡng những loài có nguồn gốc núi cao để cho nở hoa ở nhà. Những thảo luận về cách trồng, chăm sóc, phòng ngừa sâu bệnh có thể tham khảo tại Vietnam Hoya Club và Hoya VN Flower !♥!.
Biodivn xin chân thành cảm ơn anh Phạm Đoàn Quốc Vương đã cho sử dụng hình ảnh và cung cấp thông tin!

1 nhận xét:

Cảm ơn bạn đã để lại ý kiến, giúp chúng tôi cung cấp thông tin đầy đủ hơn nữa!