30/07/2014

Thêm loài Cẩm cù rừng mới Hoya lyi cho Việt Nam

cam-cu-ly-Hoya-lyi
Cẩm cù ly Hoya lyi nở hoa trong tự nhiên. Ảnh Chu Xuân Cảnh (Click vào ảnh để xem hình gốc)
(BiodiVn) Vào cuối tháng 6, 2014 tôi có nhận được vài bức ảnh của TS. Leonid Averyanov (Viện Thực vật Komarov, Nga), anh Nguyễn Sinh Khang (Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật, Việt Nam) và anh Chu Xuân Cảnh (một người chơi Lan tài tử ở Hội Lan Tràng An) về môt loài Cẩm cù rừng lạ của Việt Nam. Những bức ảnh này làm tôi khá bất ngờ và nghi ngờ đây là loài Cẩm cù chưa từng được ghi nhận ở tự nhiên Việt Nam, thậm chí có thể là một loài mới cho khoa học. 


cam-cu-ly-Hoya-lyi-2
Cây, lá và hoa Cẩm cù ly trong tự nhiên. Ảnh Nguyễn Sinh Khang
Tuy nhiên, sau khi tham khảo một số tài liệu về thực vật của Việt Nam và một số nước lân cận như Lào, Campuchia, Trung Quốc, Thái Lan và Malaixia, cộng thêm tham khảo ý kiến bạn bè tại nhóm chơi Cẩm cù của Việt Nam là Vietnam Hoya Club và Hoya VN Flower thì đã khẳng định loài này là Cẩm cù ly Hoya lyi. Đây là loài Cẩm cù rừng mới ghi nhận cho Việt Nam.
cam-cu-ly-Hoya-lyi-3
Cẩm cù ly trong tự nhiên thường ra ít hoa, nụ hoa đốm tím tuỳ theo điều kiện ánh sáng. Ảnh Chu Xuân Cảnh
Chi Cẩm cù Hoya trước đây được xếp vào một họ riêng biệt là họ Thiên lý (Asclepiadaceae), nhưng sau này Hệ thống APG II (Angiosperm Phylogeny Group II) đã xếp chúng thành phân họ Thiên lý Aclepiadoideae của họ Trúc đào Apocynaceae. Hệ thống APG II là một hệ thống phân loại sinh học thực vật hiện đại dựa trên việc phân tích phân tử được công bố bởi Angiosperm Phylogeny Group (Nhóm phát sinh chủng loài thực vật hạt kín) vào tháng 4 năm 2003.

cam-cu-ly-Hoya-lyi-4

Hoa Cẩm cù ly trong tự nhiên có cánh hoa màu trắng và corona màu tím. Ảnh Nguyễn Sinh Khang
Cẩm cù ly có tên khoa học đầy đủ là Hoya lyi H.Lév. được H. Léveillé công bố trên Bull. Soc. Bot. France (tập 54, trang 369) vào năm 1907, được đặt tên theo Jean Ly. Theo Thực vật chí Trung Quốc và dựa trên những mẫu vật hiện có thì loài Cẩm cù này có những đặc điểm cơ bản như sau: 

cam-cu-ly-Hoya-lyi-5

Chùm, cuống chung và cuống hoa Cẩm cù ly trong tự nhiên. Ảnh Nguyễn Sinh Khang
Là loài thực vật dạng leo, dài đến 1,5 m hoặc hơn, thân mảnh có nhựa mủ trắng. Hầu hết các bộ phận trên thân đều có lông nhung trừ mặt ngoài tràng hoa. Cuống lá dài 3-15 mm, khoẻ, phiến lá hình elip đến hình chữ nhật hoặc elip - mác, hiếm khi gần tròn. Phiến lá có kích thước dài (3 -) 5,5 (-10) cm, rộng 1,5-4 cm, như da khi khô. Gốc lá hình nêm hoặc hơi tròn, đỉnh lá hơi nhọn hoặc tù. Phiến lá mang 3-6 cặp gân bên. 
cam-cu-ly-Hoya-lyi-8
Cụm hoa nửa tán ngoài nách lá, hình cầu rủ xuống, mang từ 5 đến 10 hoa trên cuống chung dài đến 10 cm. Cuống hoa dài 2-3 cm. Lá đài có kích thước 2-2,5 × 1,2-1,4 mm. Tràng hoa màu trắng, rộng khoảng 1 cm, bên ngoài nhẵn;Thuỳ tràng hoa hình tam giác, ở gốc có kích thước 6-8 × 4-7 mm, mép hơi cong nhưng không ngược ra sau. Thuỳ corona kích thước 3 × 3 mm, hình sao trải rộng, đầu phía ngoài tròn màu trắng phớt tím, lõm ở giữa, đầu phía trong nhọn màu tím và cong lên. 

cam-cu-ly-Hoya-lyi-9
Cẩm cù ly ra hoa vào tháng 10 - 12 hàng năm. Chúng sống bám trên các vỏ thân cây hoặc vách đá trong rừng rậm thường xanh ở độ cao 0-1000 m so với mực nước biển.
cam-cu-ly-Hoya-lyi-6
Cận cảnh 1 bông hoa Cẩm cù ly trong tự nhiên. Ảnh Nguyễn Sinh Khang
Ở Trung Quốc chúng phân bố ở Quảng Tây, Quý Châu, Tứ Xuyên, Vân Nam, lá được sử dụng để điều trị viêm khớp dạng thấp khớp và chấn thương. Theo M. Roda (Vườn Thực vật Sinh-ga-po, 2012) thì loài này còn có ở Xiêng Khoảng Lào.
cam-cu-ly-Hoya-lyi-7
Cụm hoa Cẩm cù ly thường mang trung bình khoảng 10 hoa. Ảnh Nguyễn Sinh Khang
Ở Việt Nam loài Cẩm cù rừng này được tìm thấy tại Thanh Hoá (theo Leonid và Nguyễn Sinh Khang CPC 6030), Điện Biên (theo Chu Xuân Cảnh) và ở Hà Giang (theo Nguyễn Tiến Hiệp NTH 3470).
Như vậy, cùng với loài mới Cẩm cù hạnh thì đây là loài thứ 2 được phát hiện trong năm nay và nâng tổng số các loài Cẩm cù rừng được biết đến ở Việt Nam lên 26 loài.

0 nhận xét:

Post a Comment

Cảm ơn bạn đã để lại ý kiến, giúp chúng tôi cung cấp thông tin đầy đủ hơn nữa!