02/06/2014

Xã hội săn bắn, hái lượm tác động thế nào đến môi trường?

xa-hoi-nguyen-thuy
Trong suốt quãng thời gian gần 60.000 năm kể từ khi loài người ra đời, chúng ta đã tồn tại được nhờ hái lượm cây trái, săn bắn và đánh cá. Người tiền sử thường sống theo bầy đàn (khoảng 50 người một đàn) để cùng nhau tìm kiếm thức ăn cho sự sinh tồn của mình. Họ dùng đồ đá, gậy gộc và xương thú làm công cụ hái lượm và săn bắn. Những người này có kiến thức rộng về thiên nhiên và môi trường xung quanh, ví dụ như họ phát hiện ra nhiều loài cây và động vật hoang dã có thể sử dụng làm thuốc chữa bệnh, họ biết tìm nguồn nước ở đâu hoặc họ biết rõ động vật di cư đến những nơi nào để kiếm thức ăn và tránh đông. 
Để tồn tại, các tộc người phải duy trì số lượng quần thể của mình sao cho cân bằng với nguồn thức ăn sẵn có. Ngay từ thời xa xưa đó, con người đã biết khống chế sự tăng dân số bằng các kinh nghiệm cổ truyền và nhiều hình thức khác nhau như giết trẻ sơ sinh hoặc những người già yếu trong các thời kỳ khó khăn, phá thai, dùng thuốc tránh thai có nguồn gốc thảo dược, kết hôn muộn v.v... Ngoài ra, do tỷ lệ tử vong tự nhiên cao và tuổi thọ ngắn (chỉ khoảng 30 - 40 tuổi) nên dân số thời kỳ này tăng rất chậm (xem Hình 2.2).
Trải qua thời gian, cùng với việc cải tiến các công cụ và kỹ thuật săn bắn, hái lượm, con người đã gây tác động xấu nhiều hơn đến môi trường. Một số tập trung lại thành nhóm để săn bắn những đàn thú lớn. Một số nhóm khác thì dùng lửa để dồn đuổi thú từ rừng ra những khu vực đã giăng bẫy sẵn. Người ta cho rằng lối săn bắn trên là nguyên nhân gây nên sự tuyệt chủng của một số loài thú lớn (như hổ, gấu, voi ma mút, bò rừng…) và việc đốt rừng đã biến đất rừng thành những vùng đồng cỏ. Lối sống săn bắn, hái lượm cũng góp phần làm biến đổi sự phân bố của động thực vật vì hạt giống và cây con bị chuyển đến các vùng đất mới. Tuy vậy, các tác động đến môi trường của xã hội săn bắt, hái lượm nói chung là không lớn và mang tính cục bộ do (1) kích thước dân số nhỏ, (2) mức tiêu thụ tài nguyên trên đầu người thấp, (3) sự di cư đến những miền đất mới rồi để lại những vùng đã bị tác động tự phục hồi, và (4) thiếu công nghệ để có thể mở rộng tác động.

Xem thêm:

0 nhận xét:

Post a Comment

Cảm ơn bạn đã để lại ý kiến, giúp chúng tôi cung cấp thông tin đầy đủ hơn nữa!