06/06/2014

Buôn bán động thực vật hoang dã

 dong-vat-hoang-da
Một số loài động vật hoang dã được bán tự do tại chợ Viên Chăn - Lào, 2013
(biodivn.blogspot.com) Khai thác, hái lượm, săn bắt động thực vật hoang dã phục vụ cho mục đích tự cung tự cấp là hoạt động đồng hành với lịch sử của loài người khi sinh sống trong vùng có nhiều tài nguyên thiên nhiên, vùng có tính ĐDSH phong phú. Khi xuất hiện sự trao đổi sản phẩm nền kinh tế hàng hóa phát triển thì các sản phẩm có nguồn gốc từ ĐDSH nhanh chóng trở thành hàng hóa trao đổi và đem lại lợi nhuận khá lớn cho một bộ phận dân cư và từ đó trở thành “nghề” buôn bán động thực vật.
Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường, buôn bán động thực vật hoang dã đã trở thành nghề kinh doanh siêu lợi nhuận, đang diễn ra một cách mạnh mẽ, chịu sự chi phối của sự phát triển kinh tế-xã hội toàn cầu và tuân thủ theo những quy luật phổ biến của nền kinh tế thị trường, trước hết là cung cầu. Sự buôn bán động thực vật hoang dã đã gây ảnh hưởng nặng nề cho ĐDSH của nhiều nước trên thế giới. Các quốc gia đã có những nỗ lực để ngăn chặn phòng ngừa nhằm bảo vệ các loài động thực vật hoang dã thông qua công ước về buôn bán quốc tế các loài động thực vật hoang dã nguy cấp (gọi tắt là Công ước CITES) được 147 nước ký kết năm 1975.
Một nguyên nhân quan trọng gây nên sự tổn thất ĐDSH ở hầu hết các nước trên thế giới, đó là sự mâu thuẫn giữa cung và cầu. Tài nguyên thiên nhiên thì có hạn mà nhu cầu của con người thì ngày càng tăng, một mặt là để đáp ứng cuộc sống cho dân số tăng nhanh, và mặt khác là mức độ tiêu dùng của mỗi người cũng tăng thêm không ngừng, đặc biệt là phục vụ cho thói quen tiêu xài lãng phí, xa hoa của bộ phận dân cư.
Các sản phẩm sinh học của các nước đang phát triển thường rất được các nước phát triển ưa chuộng. Sự buôn bán các sản phẩm sinh học cũng như bản thân các sinh vật đó là mối lo ngại lớn về sự suy thoái ĐDSH. Điều đáng lưu ý là ở bất kỳ một vùng nào hễ có tính ĐDSH cao, với số loài phong phú, thì thường là số cá thể của mỗi loài lại ít. Vì vậy mà hễ phát hiện được một loài có giá trị thì loài đó rất chóng trở thành một thứ hàng hoá, và nếu loài đó có giá trị xuất khẩu nữa thì chỉ trong một thời gian ngắn đã bị khai thác cạn kiệt, thậm chí có nguy cơ bị tiêu diệt, ngay cả đối với những loài phổ biến, có số lượng cá thể phong phú.
Ở Việt Nam trong những năm gần đây việc buôn bán và xuất khẩu các sản phẩm sinh vật, các động vật và thực vật, kể cả những loài được bảo vệ, phát triển rất nhanh chóng. Vì thiếu kế hoạch hợp lý, hoặc thiếu sự kiểm tra chặt chẽ trong việc khai thác các tài nguyên sinh vật rừng mà ở nhiều vùng đã dẫn đến sự suy thoái nhiều loài động vật rừng như Tê giác, Hổ, Báo, Voi, Khỉ, Vượn, Voọc, các loài cây như Pơmu, Trầm hương, Gõ đỏ, Sâm ngọc linh... ngày càng trở nên rất hiếm. Nhiều loài động vật thông thường như Tê tê, các loài Rùa, Rắn, Kỳ đà, ếch, Ba ba đang được xuất khẩu một cách nhộn nhịp sang Hồng Kông, Thái Lan và nhất là Trung Quốc trong thời gian gần đây là mối đe dọa lớn đối với sự tổn thất về ĐDSH. Giá trị xuất khẩu của các loài nói trên đã thúc đẩy nhiều người kém hiểu biết tìm đủ mọi cách săn bắt chúng ở khắp mọi nơi. ở các đồng ruộng, chủng quần của các loài này giảm sút nhanh chóng dẫn đến hậu quả khó tránh khỏi về vấn đề môi trường, như sự bùng phát dịch bệnh, đặc biệt là dịch chuột sẽ gây tổn thất lớn về mùa màng mà chúng ta khó lường trước được. 
Cũng cần phải nói thêm là sự di dân, nhất là di dân tự do, không có tổ chức trong mấy năm gần đây, đã phá huỷ nhiều khu rừng rộng lớn, nhất là ở Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Việc sử dụng các cách săn bắt động vật và cá bằng mìn, kích điện, bã độc đã làm tổn thất sự ĐDSH một cách hết sức nghiêm trọng, vì rằng bằng cách này thì tất cả các con vật, từ lớn đến bé nằm trong vùng ảnh hưởng đều bị giết hại mà không có cách nào thoát khỏi. Đây là cách khai thác thiên nhiên một cách quá tàn bạo. 
Ở Việt Nam tình trạng khai thác, săn bắt, kinh doanh trái phép, buôn lậu động thực vật hoang dã đang lan rộng và đặc biệt nghiêm trọng ở các vùng còn tài nguyên, vùng gần các VQG, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng đặc dụng. Bên cạnh đó, tình trạng nhập nội hoặc tạm nhập, tái xuất một số loài động thực vật hoang dã thiếu kiểm soát cũng đã tạo nên nguy cơ mất mát, tuyệt chủng một số loài động thực vật hoang dã quý hiếm. 
buon-ban-lan-rung
TS. Leonid Averyanov đang khảo sát một chợ bán lan rừng tự do tại Mường Chà - Điện Biên, 2011
Cần thấy rằng, những số liệu đó chỉ có thể phản ánh một phần qui mô buôn bán động thực vật hoang dã trái pháp luật hiện nay. Phần lớn các tài liệu đã công bố thường đánh giá là chỉ phát hiện và tịch thu được khoảng 10-20% số lượng động thực vật hoang dã đang lưu thông trên thị trường. Nghiên cứu của Nguyễn Văn Song (2003) đã đưa ra một số liệu là: doanh thu buôn bán động thực vật hoang dã bất hợp pháp hàng năm khoảng 66,5 triệu USD (tiền lãi khoảng 21 triệu USD), lớn gấp 12 lần tổng doanh thu về buôn bán động thực vật hoang dã hợp pháp. Số lượng động vật sống và số lượng thịt tiêu thụ nội địa qua biên giới bị phát hiện và bắt giữ từ 1997-2002 chỉ bằng 3,1% so với thực tế. (biodivn.blogspot.com)
Tài liệu tham khảo: Đa dạng Sinh học và Bảo tồn, Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2005. 

Xem thêm: 

6 nhận xét:

Cảm ơn bạn đã để lại ý kiến, giúp chúng tôi cung cấp thông tin đầy đủ hơn nữa!