29/05/2014

Lan hài mới phát hiện từ Lào Paphiopedilum rungsuriyanum

paphiopedilum-rungsuriyanum-1
Hình thái hoa Paphiopedilum rungsuriyanum. Nguồn Orchideen Journal
 Paphiopedilum rungsuriyanum được Olaf Gruss và cộng sự mô tả vào tháng 5-2014 dựa trên các mẫu cây trồng ở Thái Lan. Những cây trồng này được Niwat Rungroang - một nhà làm vườn Thái Lan - mua được tại một chợ của Thái Lan. Những cây này được lấy từ miền Bắc Lào và được công bố trên Orchideen Journal - Đức. Đây là loài lan hài rất đẹp và có kích thước nhỏ tương đương với loài Paphiopedium canhii - loài mới được phát hiện ở Bắc Việt Nam năm 2010 và cũng được tìm thấy tại Bắc Lào.

Paphiopedilum rungsuriyanum là loài thực vật nhỏ, khi nhà làm vườn Niwat Rungroang mua chúng thì chúng được rao bán với tên P.canhii. Khi mua ông vẫn nghĩ chúng là  P.canhii vì hình thái lá của chúng rất giống nhau, rất khó nhận biết chúng có phải cùng một loài hay không. Các mẫu vật này được đem về trồng tại Thái Lan, và điều bất ngờ đã xảy ra khi chúng ra hoa.
paphiopedilum-rungsuriyanum-2
Hình thái lá và hoa Paphiopedilum rungsuriyanum trong môi trường trồng. Nguồn Orchideen Journal

Paphiopedilum rungsuriyanum phân bố tại khu vực núi đá vôi, nơi có điều kiện sinh thái khá tương đồng với vùng Tây Bắc Việt Nam. Thân mang 3-5 lá, hình bầu dục, tròn ở đầu, dài 10-15cm, rộng 1.5 - 2cm. Mặt trên lá có màu lục đậm và có những vân xanh màu cẩm thạch nhạt trên nền màu lục xám, khá giống với lá loài P.canhii, nhưng mặt dưới lá có phần đậm hơn.
paphiopedilum-rungsuriyanum-3
 Paphiopedilum rungsuriyanum có bộ nhị lép khác biệt hoàn toàn so với P.canhii. Nguồn Orchideen Journal. 
Cũng giống với loài anh em gần của nó, loài Pa. rungsuriyanum mang 1 hoa, rất hiếm khi hai hoa, trên trục ngắn dài 5-8 cm. Hoa màu tím đậm và được bao phủ bởi lớp lông trắng. Hoa có đường kính chừng 4-5 cm, ấn tượng ở chỗ chúng được bao phủ bởi một lớp lông mờ. 
paphiopedilum-canhii-1
Pa. canhii trong môi trường đá vôi tự nhiên. Ảnh Phạm Văn Thế
Sự phân biệt rõ ràng nhất của loài này so với loài Pa. canhii chính là ở màu sắc của hoa và sự khác biệt hoàn toàn bởi bộ nhị lép. Cánh hoa của chúng rộng hơn và có màu tím đậm. Mặt dưới lá của chúng có màu xanh lá cây với các đường gân màu tím rộng trong khi lan Hài cảnh có lốm đốm màu đỏ tím.
Phiên bản cuối cùng của bài báo này có thể được tìm thấy tại: http://www.vdof.de/eng/descriptions.htm hoặc http://orchideen-journal.de/permalink/GRUSS_RUNGRUANG_YONYOUTH_CHAISURIYAKUL_DIONISIO_Paphiopedilum.pdf